Reklamı Geç

Varlık Fonu nedir?

Türkiye’nin dev kamu kuruluşlarının önemli bir kısmı Varlık Fonu’na devredildi. THY, Halk Bankası, Ziraat Bankası, BOTAŞ, Borsa İstanbul ve daha birçok marka kuruluşun hisseleri artık fon kapsamında yönetilecek.

Varlık Fonu nedir?
Varlık Fonu nedir? Haber Merkezi
Bu içerik 817 kez okundu.

Peki, nedir Varlık Fonu? Kim, ne zaman kurdu? Nasıl çalışacak ve hedefleri neler? Ayrıca dünyada örnekleri var mı? Hangi kuruluşlar ne kadar hisseyle fona devredildi?

Şimdi bu soruların cevaplarına birlikte bakalım…

En başta “Varlık Fonu nedir” sorusuna cevap bulalım. Ülkelerin Varlık Fonları, çeşitli finansal varlıklara yatırım yaparak gelirini artırmayı hedefleyen, devletin sahipliği ve yönetimi altında çalışan fonlardır. Gelirleri genellikle bütçe fazlalarından oluşur. Bir diğer ifadeyle devlet elindeki yatırım kurumlarının, cari işlem fazlası yabancı para rezervleriyle finanse edilen yatırım havuzu denilebilir. Burada temel amaç, mevcut varlıkları risk ve getiri dengesi gözetilerek daha fazla kazanç elde etmek için kullanmaktır. Bu işlemleri bütçe kısıtlamaları ve meclisin sıkı denetimi altında yapmak kolay olmadığından Varlık Fonu bu alanda atılacak adımların önünü açacak bir uygulama olarak görülebilir.

Günümüz koşullarında bütçe fazlası bulunan ülkelerin önünde dört farklı seçenek var. Bunlardan birincisi harcamaları artırmak. İkincisi mevcut vergi yükünü düşürmek. Üçüncüsü borçlarını erken ödemeye tabi tutamak ve dördüncüsü bir varlık fonu kurarak bütçe fazlalarını bu havuza aktarmak. Dördüncü seçenek yani kurulacak bir varlık fonuyla ulusal veya yabancı bazı finansal varlıkları satın alıp gelirlerini artırmayı hedefleyerek gelecek kuşaklara refahı aktarmak mümkün olabiliyor.

NE ZAMAN KURULDU?

Aslında Varlık Fonu yeni bir şey değil Türkiye’de... Bu alandaki ilk adımlar geçen sene atıldı. 26 Ağustos 2016’da Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesiyle kuruldu.

Fon ve buna bağlı kurulan şirketin faaliyetleri kapsamında 3 yıllık stratejik yatırım planı hazırlandı. Şirketin yönetim kurulu tarafından hazırlanan plan Bakanlar Kurulu’nun onayıyla yürürlüğe girdi.

Şirketin en az 5 kişiden oluşan yönetim kurulu, başkan ve üyeleri ile genel müdürü başbakan tarafından atanıyor.

VARLIK FONU’NUN HEDEFLERİ NELER?

Fonun kuruluş amacı ve hedefleri oldukça fazla… Başbakanlık’a bağlı çalışacak olan kurumun, ana faaliyet konusunu fonların kurulması ve yönetimi oluşturuyor. Temel hedefleri ise sermaye piyasalarında araç çeşitliliği ve derinliğine katkı sağlamak, yurt içinde kamuya ait varlıkları ekonomiye kazandırmak, dış kaynak temin etmek, stratejik, büyük ölçekli yatırımlara iştirak etmek.

Fona bağlı Anonim şirketin bir de stratejik yatırım planında belirtilen hedefleri var. Şirket bu hedefler doğrultusunda likidite, yatırım, risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, yerli ve yabancı şirketlerin paylarının, Türkiye ve yurt dışında kurulan ihraççılara ait payların ve borçlanma araçlarının, kıymetli madenler ve emtiaya dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçlarının fon katılma paylarının türev araçlarının, kira sertifikalarının, gayrimenkul sertifikalarının, özel tasarlanmış yabancı yatırım araçlarının ve diğer araçların alım satımını Türkiye Varlık Fonu adına gerçekleştiriyor.

VARLIK FONU NERELERE YATIRIM YAPABİLİR?

Fonlar, daha çok devlet tahvilleri, hisse senetleri, yatırım fonları ile çeşitli projelere geçici ya da kalıcı ortaklıklar yoluyla yatırım yaparlar. Bazı ülkeler bu noktada yatırımlarına belirli kısıtlama ve standartlar getirmişlerdir. Mesela birçok ülkede varlık fonları için S&P ve Fitch’in BBB ve Moody’s’in Baa3 kredi notları yatırım yapılabilir en düşük not olarak kabul edilirken bu notun altına düşen ülke tahvillerini yatırımların dışında tutmaktadır.



VARLIK FONU’NUN DÜNYADAKİ ÖRNEKLERİ

Fonun dünyada pek çok örneğine rastlamak mümkün. Dilimizde kendine tam olarak bir karşılık bulamayan kavram, Bağımsız Varlık Fonları, Ulusal Yatırım Fonları, Ülke Yatırım Fonları, Devlet Refah Fonları veya Ulusal Fonlar gibi farklı şekillerde adlandırılıyor. 

Dünyada bilinen en eski ulusal varlık fonu ABD’de de bulunuyor. 1876’da kurulan fon kamu arazilerini kapsıyor. ABD ile birlikte Kanada, Norveç, Fransa, İtalya, Rusya, Çin, Kazakistan ve Azerbaycan gibi yüze yakın ülkenin hali hazırda varlık fonu bulunuyor.

Bakıldığında varlık fonlarının kuruluş yeri olarak dünyada iki farklı uygulama göze çarpıyor. 

1- Varlık Fonları, Merkez Bankası nezdinde kurulabiliyor. Zira rezervlerini değerlendirirken benzer işlemler yapan Merkez Bankası bu alanda belirli bir deneyime sahip. 
2- Varlık Fonları, ayrı bir şirket ya da idare olarak kurulabiliyor. Bu tür bir kuruluşun, kendisini ispatlayana kadar güven sorunu yaşayabiliyor veya bir takım eleştirilere maruz kalabiliyor.

50 MİLYON LİRASERMAYEYLE KURULDU

Fona bağlı şirketin kuruluş sermayesi 50 milyon lira olarak belirlendi ve bu rakam Özelleştirme Fonu’nun kasasından çıktı. 

Bununla birlikte Türkiye Varlık Fonu’nun kaynakları, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nca özelleştirme kapsam ve programında bulunan ve fona devrine karar verilen kuruluş ve varlıklarla Özelleştirme Fonu’ndan fona aktarılmasına karar verilen nakit fazlasından oluşturuldu. 

Fonda hedef 300 milyar dolar. Fon kapsamına alınacak dev projelerin gelirleri uluslararası piyasalarda satılacak, nakde çevrilecek. Fon yurtdışında benzer yatırımlar yaparak gelirlerini de proje pazarlama sistemi ile satacak.

Fon hazine’nin elindeki kiralanmış olan tüm değerleri de içine alacak. Mesela daha önce Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi’nin açıklamalarına da konu olduğu gibi Ege ya da Antalya’daki turizm alanlarının elde ettiği geliri de varlık fonu alacak. Fon, 20 yıllık bu geliri uluslarası piyasalara satacak. Geleceğe dönük gelir bir nevi bugünün nakdine çevrilecek. Aynı şekilde yıllık geliri milyar dolarları bulacak olan 3. Havalimanı, Kanal İstanbul gibi dev projeler bu kapsamda değerlendirilecek.



Böylece Türkiye’ye ait varlıkların uluslararası ortamda değer kazanacağı yeni bir dönem başlayacak. Bu varlıklar dünyaya açılacak. Getiriler altyapı yatırımlarında kullanılacak. Türkiye, borçlanmadan ve kendi bütçesini kullanmadan büyük altyapı yatırımlarını yapabilecek.

Varlık Fonu sayesinde tüm dünya Türkiye mali piyasalarına daha güvenli bakmaya başlayacak. Geçmişte en ufak mali dalgalanmaların alt üst ettiği kurlar ve borsa daha güvenli sularda yol alacak. Varlık Fonu, Türkiye’nin mali piyasalarının daha sağlıklı çalışmasını, bankacılık sisteminin sermaye piyasaları tarafından desteklenmesini sağlayacak. Böylece Türkiye’de blok özelleştirme dönemi kapanırken, millete ait olan varlıklar yeniden millete dönecek. Önümüzdeki tarihlerde yeni bir özelleştirme dönemi de başlamış olacak.

KİM DENETLİYOR?

Türkiye Varlık Fonu ve bağlı alt fonlar bağımsız denetime tabi olacak. Bununla birlikte hem fon hem fona bağlı kurulacak şirketler Sermaye Piyasası Kanunu kapsamındaki kurumsal yönetim düzenlemelerine uyumlu olacak.

Ayrıca Türkiye Varlık Fonu’nun mal varlığı ile yönetilmek üzere şirkete devredilen varlık ve haklar, şirketin kendi mal varlığından ayrı tutulacak.

HANGİ KURUMLAR DEVREDİLDİ?

  • THY: Hazine payı yüzde 49.12. Ödenmiş sermayesi 1.38 milyar lira

 

  • Halkbank: Hazine payı yüzde 51.11. Ödenmiş sermayesi 1.25 milyar lira

 

  • BOTAŞ: Hazine payı yüzde 100. Ödenmiş sermayesi 4.15 milyar lira

 

  • TPAO: Hazine payı yüzde 100. Ödenmiş sermayesi 3 milyar lira

 

  • Ziraat Bankası: Hazine payı yüzde 100. Ödenmiş sermayesi 5.0 milyar lira

 

  • Posta ve Telgraf: Hazine payı yüzde 100. Ödenmiş sermayesi 981.5 milyon lira.

 

  • BIST: Hazine payı yüzde 73.6. Ödenmiş sermaye 423.2 milyon lira.

 

  • Türksat: Hazine payı yüzde 100. Ödenmiş sermaye 1.47 milyon lira.

 

  • Eti Maden: Hazine payı yüzde 100. Ödenmiş sermaye 600 milyon lira.

 

  • Çay İşletmeleri: Hazine payı yüzde 100. Ödenmiş sermaye 1.49 milyar lira.
varlık fonu
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
‘Necip Fazıl için büyük adam tabiri bile az gelir’
‘Necip Fazıl için büyük adam tabiri bile az gelir’
Kudüs'teki yüzyıllık hesap
Kudüs'teki yüzyıllık hesap